Rreziku i instrumentalizimit të gegnishtes

Vite ma parë kur në shtypin e shkruem shqiptar përbante nji blasfemi botimi edhe i nji shkrimi të vetëm gegnisht, më pat ardhë në ndihmë shkrimtari Ismail Kadare, i cili ndërhyni pranë kryeredaktorit të nji prej përkohshmeve ma të mëdha shqiptare, asokohe ndër ma të lexuemet, tue i thanë se s’kishte asnji të keqe në qoftë se do të botonin shkrime gegnisht. Muri i madh dogmatik u ça disi dhe pata nisë me botue herë mbas here shkrime, në disa prej të cilave mbroja idenë që raporti i standardit me gegnishten duhet të rishikohej për të mirën e vetë gjuhës shqipe.

Duhet thanë se asokohe kishte fletushka partiake që botonin pa problem shkrime gegnisht, por siç kuptova ma vonë prania e shkrimeve të tilla në gazeta totalisht të komprometueme provokonte efektin e kundërt dhe e reduktonte çeshtjen e gegnishtes në nji problem politik, zgjidhja e të cilit mvarej prej vullnetit të nji partie të caktueme.

Kam vijue me shkrue tue respektue sa ma shumë drejtshkrimin e gegnishtes letrare të vitit 1964, të aprovuem në Kosovë. Në lavrimin e gegnishtes kam pasë gjithnji parasysh mjeshtra të gjuhës si Koliqin e periudhës së Shêjzave, Camajn, Pipën, Át Zef Pllumin etj.

Ideja asht se gegnishtja, në të gjitha tonalitetet e veta, mbahet gjallë prej nji numri të madh shqipfolësish prej rretheve të Elbasanit e deri në luginën e Preshevës, ka nji letërsi zâmadhe e nji numër të madh veprash moderne, prandaj mundet dhe duhet ta ketë të drejtën e qytetarisë edhe në kushtet e sotme.

Në këto dy dekada anarkie politike dhe kulturore, misët e dikurshëm të Kongresit të 1972 dhe idhtarët e tyne janë tregue tejet dogmatikë dhe të shurdhët tue mos pranue asnji mundësi dialogu në ketë drejtim. Ndërkaq edhe ndonji prej gjuhëtarëve gegë, që edhe pse vijonte me na dhurue banalitetet e veta në standard, bante kinse po mbronte gegnishten, nuk kishte as aftësinë dhe as ekuilibrin me u paraqit si bashkëbisedues i besueshëm për nji debat serioz rreth gegnishtes.

Koha kalonte dhe flukset migratore të mbrendshme të popullsisë prej nji rajoni në tjetrin sillnin me vete de facto shkërmoqjen e standardit nën shtysën e nji mase që sillte me vete pasuninë e vetme që kishte: gjuhën. Në keto 20 vjetë zhvillimet sociologjike kanë qenë themelore në gjuhën shqipe e kjo gja ka ba që në jetën e përditshme, në televizion, radio dhe në shtyp të hynin fillimisht të ndrojtuna e ma vonë ma natyrshëm forma të reja me prejardhje gege.

Sot idea ma e përhapun asht se standardi asht ba i pamjaftueshëm dhe se gegnishtja përfaqson oksigjenin e nevojshëm që do të ushqente jo vetëm nji sintezë të re por mbi të gjitha nji gjuhë dinamike që do të përmbushte detyrat e shqipes përballë sfidave të globalizimit.

Kohët e fundit ka pasë ndonji përpjekje gjysëm institucionale për me ngjallë debatin rreth gegnishtes. Asnji sukses, pse mbas saj s’kishte asnji platforme logjike e shkencore. Nga ana tjetër un jam i primë mos i besue atyne që me fjalë e mbrojnë gegnishten por shkruejnë në nji standard me dopiopet të mbërthyem deri në fyt.

Tash kah fundi duket se maraku i gegnishtes po i han shumë edhe politikanët shqiptarë që bajnë sikur po qeverisin vendin por në fakt mbarështojnë vetëm pasunitë e veta. Në ketë rast e them pa frikë se gjuha shqipe nuk ban pjesë në inventarin e pasunive të tyne.

Për pasojë ditët e fundit gjuhëtari Kolec Topalli, i cili ka ndjekë gjithnji rrugën e moderacionit dhe të pritjes, doli me tezën e disa ndryshimeve në përdorimin e zanores -ë- në nji tipologji të caktueme fjalësh.

Entiteti i ndërhymjes ishte krejtsisht i papërfillshëm në kandvështrimin e nevojave që paraqet sot standardi, por i mjaftueshëm me heq vemendjen prej problemeve urgjente politike që kemi dhe sidomos për me shtërngue rradhët e nji elektorati të lodhun e të zhgënjyem veriorësh që e kanë pa tashma dështimin total të politikës së Berishës.

Ajo që asht shqetsuese për fatet e gegnishtes asht lidhja që disa po përpiqen me ba mes stigmatizimit që i bahet të folmes së Berishës apo Topallit dhe nevojës për nji standard të ri që t’i afrohet asaj të folme. Po të pranohet edhe hipotetikisht nji gja e tillë do t’i binte që po të kishim mbas 20 vjetësh nji kryeministër prej katundeve të Labërisë apo Devollit duhet të rishikonim standardin për me ba që të mos dukej qesharak në publik!

Problemi pse Berisha apo Topalli herë mbas here bahen krejt qesharakë në ligjërim nuk asht gegnishtja e tyne e mangët e nëndialektore, me të cilën kah ana tjetër komunikojnë me sa duket pa probleme edhe shqiptarë të tjerë, por thelbi i diskursit të tyne, ma së shumti alogjik, i vrazhdë, kontradiktor, i cektë dhe i pakuptimtë.

Debati rreth gegnishtes nuk asht debat për me i dhanë pashaportizimin shkodranishtes apo tropojançes, por gegnishtes letrare, të cilën as Berisha dhe as Topalli s’e njohin dhe s’e lavrojnë dot.

Kuptohet që çështja e përbuzjes ndaj dikujt për shkak të folmes që përdor shumë shpesh përmban edhe komponenta subjektive. Do të ketë gjithnji prej atyne që do të shtrembnojnë buzët përpara hundoreve të nji shkodrani, përpara zanoreve të hapuna si sheshe të nji korçari, apo përpara inflacionit të ë-ve në të folunën e nji labi, por këto janë qëndrime që nuk meritojnë vemendje tjetër përveç asaj të ndonji gaztori imitues.

Në qoftë se nuk duem me përsërit 1972-shin, çeshtja e gegnishtes nuk mund të lidhet kurrsesi me politikën por me të ardhmen e shqipes, e cila ka dy flatra: tosknishten dhe gegnishten. Dialektet nuk kanë resht së ekzistuemi mbas vitit 1972, ato mbeten burim ushqimi e sot të gjithë gjuhëtarët kanë për detyrë me gjetë konvergjencat e duhuna dhe zgjidhjet optimale për me shkue drejt nji sinteze ma të mirë, tue respektue parimin morfologjik i cili asht edhe parimi i gegnishtes letrare.

 

We cannot load blog data at this time.

33 Përgjigjet për "Rreziku i instrumentalizimit të gegnishtes"

  1. lucio  11/07/2012 në 12:30 pm

    pertej nje standarti te gegnishtes duket ma shume si nje huazim fjalesh me fundore “ue” ne fund te vendosuna ne nji kontekst letrar mbizotnues. per ma teper te mburresh me orvajtjet e futjes se ketyne togfjaleshave te huazuem prej ku di se ku dialekt te gegnishtesh thjesht per te sulmue Berishen apo Topallin e tuj bastardhu nje te flome qe karaktersitike ka ekzistencen e ketyne dialketeve brenda te shqiptuemit te vet eshte nje herezi qe i bahet g’juhes shqipe tuj mbivendose keto dialekte e tuj nxjerre nje standart te cunguem e t’motivum politikisht, aq ma teper qi n’politike bahesh lider jo prej zg’jedhjeve por prej karizmes se lindun te robit

  2. Gegu dipiopet  11/07/2012 në 1:36 pm

    Argumentet e zotit Ndreca per levrimin e gegnishtes letrare jane te vlefshme, sic jane edhe ato te abuzimit te saj nga politikanet verior. Por ne kete debat gjithmone del pyetja. Cila eshte gjuha letrare e Shqiperise? Ajo standarte apo gegnishtja letrare. Nese jane ne dyja, ne cilin dialekt duhet ne shkruhen dokumentet zyrtare te shtetit? Po marreveshjet nderkombetare? Nuk ka asgje te keqe qe gjithkush te jete i lire te flase sipas dialektit te vet. Ata qe perqeshin vetem tregojne injorance, por gjuha e shkruar zyrtare permbush me shume fuknsione sesa ato te perkatesise emicionale.

  3. Ibrahim  11/07/2012 në 2:08 pm

    Krevin tul e paske,ta paska shti tuten enveri qaq shum sa po e perzien gegnishten me politiken duke e sulmue berishen dhe topallin.nese done me fol a me shkrue per gegnishte,shkoqu ni here pi ferrave qe te paskan hy.qeshtu thojm na te opojes kosove.

  4. Kolin, çun Tirone dje - shtetas europjan sot  11/07/2012 në 3:08 pm

    Si gjithmonë konfuz or okzotiku Nrecë.
    Nuk kuptohet qëllimi yt në ktë opinjon nëse është gjuha gegnishte në raport me tosknishten apo aty ku dhe të dhemin dhëmbët më shumë: politika!!!
    Na përmend dhe korifejt e gjuhës gegnishte por nuk shkruan e nuk ke shkruar deri më sot asnjë rresht për persekutimin e tyre dje prej baballarve e sot prej Lejfenave të PS. Jo, ktë nuk ke guxim ta bësh or Nrec pse diç të është ofruar në këmbim të heshtjes. Edhe kur Zoti Kolec Topalli merr guximin të ngrej qoftë dhe një problem për temën në fjalë, ti e përgojon e për më tepër ju bashkangjitesh pseudo-gjuhtarve vlleh apo grekë që deri dje i kan bër fresk diktatorit. Z. Topalli së paku merr guximin e shtin në drejtim të problemit që ngrë kurse ti merresh me gëzhojat e Z. Topalli e jo vetëm. Hidhesh nga dega në degë e në fund sharron dhe degën ku dhe vetë je ulur duke sulmuar Zonjën Topalli dhe Zotin Berisha. Në finish del aty ku dhe siç shkruan: “…dështimin total të politikës së Berishës”(!). Hajde e merre vesh ktë çorbë. Or Zotni, nuk po të kuptojmë, o shkruj për gjuhën dhe problemet e saj (nëse ke b..th)o për politikën, mos u hallakat si ato grat e kqija.

  5. k  11/07/2012 në 4:15 pm

    Jam nga jugu pelqej toskerishten por ndiej
    keqardhje qe nuk e flas dot gegerishten
    te dyja jane pjesa jone
    te bejme me te miren
    te mos kacafytemi kot

    • skender miri  11/07/2012 në 11:02 pm

      “k” ke te drejte. Plotesisht. Te dyja perbajne pasuni dhe nuk ka arsye se pse ta varfenojme veteveten vullnetarisht, pa asnje shkak. Shqipja nuk do te ishte e plote po qe se do t’i mungonte njera syresh.

      Shendete miqesore!

  6. ermal  11/07/2012 në 6:00 pm

    Deri atje ku vertete perpiqet te trajtoje ne ruge shkencore problemin e njesimit te gjuhes standarte shqipe duke u mbeshtetur edhe ne vlerat e gegnishtes qe flitet nga pjesa me e madhe e shqiptareve, Ndreca e ka ne regull. Pikerisht kur kerkon qe kete problem ta politizoje me paragjykimet e tij kunder Berishes e Topallit, i shumezon me zero te gjitha ato cfare shkruan.
    O gjuhetari Ndrece !
    As Berisha e as Topalli nuk jane gjuhetare por thjeshte politikane me nje identitet te caktuar qe vijne nga krahinat ku kane lindur dhe jane edukuar.
    Nese do te mereshe me infuencat dialektore te politikaneve, mund te shtriheshe edhe tek perdorimi i mender me thene, fjales “bitha” nga Enveri. Po pse more zotni kerkon qe edhe kete problem kombetar ta menderosesh me paragjykimet tende politike ?
    Degjoj shpesh debatet ne parlamentet e vendeve te zhvilluara evropiane ku shume politikane perdorin dialektet e tyre ne fjalimet qe mbajne. Nuk kam degjuar ndonjehere te dale ndonje “Ndrece” bie fjala gjerman, qe te sulmoje politikanet se perse flasin me nuanca te dialekteve te tyre.
    Edhe shitesh sikur je kunder politizimit te ketij problemi, edhe e politizon vete ne menyre primitive.

  7. Albert Prendi  11/07/2012 në 6:25 pm

    Desheroj t’i dhuroj z. Lucio disa ….(pika) e disa,,,(presje) ne menyre qe te kuptohet sa ma mire ajo qe ka dashtë me thane.. Ne lidhje me shkrimin e prof. Ndreces, daj te njajtin mendim, sepse asht ne te mire te gjuhes sone pasunimi i saj. Mos te harrojme se protogonisti kryesor i gjuhes standart(sa keq tingllon!)ka qene Androkli Kostallari personazh politik dhe aspak shkenctar i gjuhes (zadhanesi i E.H. qe nuk shqiponte dot as Y-ne, pra nuk dinte te thonte as fjalen PYLL…), .Çabej i madh e Domi ishin te mendimit se te dy djalektet duhet te zhvilloheshin lirshem, pse jane ende ne zhvillim. Rishikimi i gjuhes sone (e shkrueme relativisht vonë)nuk asht sakrilegj, por shprehje e dashunise ndaj saj.Zhurma e bame për disa “ë” të ban me qeshë…

  8. Cen Durimmadhi  11/07/2012 në 7:10 pm

    Shkrim i dobet!

    • kirurgu  12/07/2012 në 5:19 pm

      Or pyke Puket! E thoshte “bitha” se ishte gjirokastrit, dhe andej y-ne e thone i. d.m.th “illi” dhe jo “ylli”, ne fakt, tamam tamam, e thone “idhi”, se edhe ll-ne e thone dh. E more vesh? Cfare trungu! O ca gallate me shqiptaret!

  9. Zamir  11/07/2012 në 7:22 pm

    Nese do t’i heqesh subjektivizmin partiak a ideologjik, shkrimi vertet paraqet boll interes. Nevoja e gegnishtes (ne trup te standardit) eshte mese e nevojshme nese kihet parasysh se kjo e folme eshte baze ne ish-Maqedoni, ne (ish)Mal te Zi, Kosove, etj.

    Vertet do te ishte me interes qe autori i shkrimit, nese e quan te vyer, te shprehet qofte edh me dy fjale se perse eshte me me vend qe ne rasen gjin(d)ore te perdoret shqiptarve e jo shqiptarvet, e per me teper : kur perdoret a-ja me theks me kapuç dhe ku jo, si per shembull: asht dhe zâmadhe?

    Sa per e-ne pa zane, le te jete si shkas per t’u thelluar ne gegnishte e jo per t’u kerleshur m’tej se a asht levarash x-i apo sprije y-nia. E ardhmja gjuhesore vlen me shume se etiketimet e sotme, me apo pa vend. Boll mos me qene laberqar(per mos me perdor turqizmen qelepirxhinj) me dialektin ne orvatje te standard/tit. Nuk ia vlen barra qerane. Ma mire me ia lane t’ardhmes. E ketu nuk shegat askend.

    Respekte per temen e cekur: ide(j)a kryesore , prurjet e gegnishtes ne hullite e toskerishtes vlen si vesa ne toke te zhuritur. Te tjerat shkojne e (s)vijne.

  10. Tano  11/07/2012 në 7:24 pm

    Gegnishtja qe Nreca kerkon me fute nuk eshte gegnishte, por eshte katolikishte. Gjuha e malokeve katolik te Shkodres dhe Mbishkodres. Po pse more Nrec te fusim gjuhen tuaj si gegnishte dhe jo gegnishten e Kosoves, Elbasanit apo Tirones? Arsyeja eshte e thjeshte. Ju doni hegjemonine e humbur katolike ne Shqiperi. Prandaj nuk u merr njeri seriozisht. Ju e humbet betejen kur partizanet cliruan Shqiperine nga sorrat e Musolinit dhe Hitlerit.

    • miri  11/07/2012 në 10:42 pm

      Tano, dukesh qe je njeri me kompentence te madhe. Per nga toni dhe permbajtja e neveritshme e mesazhit mendoj se je ish-oficer i Enverit ne pension – kategori e paqortueshme edhe perballe fakteve te realitetit. Lexo me vemendje artikullin – te pakten me po aq vemendje sa i kushtoje qarkoreve – dhe do te kuptosh nje fakt te vetem: askush asnjihere nuk asht perpjeke me i imponue Shqipnise dialektin shkodran. Perkundrazi ata qe quhen gjuhtare – e me te cilet ti nuk ke familjaritet – ka qene te gjithe paperjashtim te mendimit se gegnishtja qe duhej lavrue asht ajo e Elbasanit ne menyre qe t’i afrohej sa ma teper toskerishtes. Qarte?!
      Meqe te kruhet: ne shqip ne daç ne toskerisht ne daç ne gegnisht nuk thuhet “nuk u merr…” por “nuk ju merr” sepsa trajta e shkurte e peremnit ju asht po “ju”.

      • genta  12/07/2012 në 7:15 pm

        @ miri! po me ke po flet?? me nje moçalor. e din se cila asht kultura e moçalorve???
        diktatura e dhuna e 50 viteve.
        ajo diktature qe instaloi injorancen moçalore ne shqipnin tone te dashtun
        kena nje shprehje ne nga veriu.
        moçaloret kane 2 zanante: o jane mafioza ose punojne token.

  11. Malsuri.  12/07/2012 në 12:12 am

    I nderuom Ndrecë.Fishta pat thane:”Katunar mos u mburr, qytetar nuk bahesh kurre,pa t’u hequn shtate lekure!”Ishallah jem kha fitojme bre burre, se Salen, Xozin,Lecin e do te tjere po i shofim tue u sekelldise ma fort se kurre. Po kjo e folmja jone ka metun si gjarpni nan gure, qysh ne kohen e Mujit e Halilit nuk po don ma me kane gurre sepse njerzit filluen me i hikun e jo me ju hulle.Edhe ato te paret tone na kane prishun pune.Nji ai Buzuku,Budi, Bogdani e kane shkruejt nji ate “ë”-ne shume e per lume.Buzuku,themeli i gegnise shkruen:”nukë,botësë, me ditunë,me zdritunë, mendetë, endiglonjinë, mundë, anshtë,mujtunë”.Budi prej Mati shkruen ma keq se nji toskë:”Ajo ditë me mëni,Që të vinjë ndë e vonë,Këtë shekullë te zi,Ta djegë,ta përvëlonjë”. Kurse Bogdani prej Hasi, pas atyne, shkruen bash si ato:”Kumbon zani malsh e kleth ndë shkretëti, Xihariq me dhane unë me të drejtë, Shekullit me çelë e fajevet për mengji, Pagëzimnë predikon mbë këtë jetë”.Ma i madhi yne Fishta ka aq shume fjale, qi jane harrue se nuk jane shkrue dhe hasmit tone nuk duen me i mesue: “angllatisë,xhevrdare,degamë, zhavare,zhumhuer,rodë,hajduka,xhebehane,gratçore,hamballën”dhe qindra te tjera qi dashakqinjte bajnë ç’mos per me u harrue.
    Te lumte dora or njeri i ditunise, kujtoja prape Xhozit e Salise t’ia shtrengojne asaj akademise qi tane te folim gjuhen e gegnise, ty do te kemi ma te mirin prijs!

  12. Nik Kodra  12/07/2012 në 1:24 am

    Nuk jam ghuhtar te futem thelle ne debat. Parimisht jam plotsisht dakord me shkrimin e Z. Ndreca. Ai ne menyre te ekulibruar propozon rruget si te permiresohet dhe pasurohet me tej standarti i Shqipes duke marre sigurisht me teper prej dialektit Gege se cilit standarti aktual i eshte shume borxhli.

    Pershendetje,

    Nik

  13. Rrake  12/07/2012 në 9:41 am

    une nuk kuptoj si ka mundesi ky njeri ka jetuar ne nje sistem kur nuk guxonte te bente nje shkrim ne gegenish as edhe te kerkonte leje per kete, dhe eshte akoma nostalgjik apo idhetar i atij sistemi , pastaj me duket se ka nje kontradikt edhe kerkon me shume terren per gegnishten mbi standartin edhe kritikon Berishen dhe Topallin se pse flasim me dialektizma . po te kisha nxenes do te te veja nje 4 te madhe per kete shkrim ,mos persie politiken me kete teme e as Berishen e Topallin se ata jan aq te medhenje per ty saqe edhe 500 jet po te kishe nuk i kompromentin ti

  14. The Englishman  12/07/2012 në 11:36 am

    Kolinozi, TT Tano turko-komunisti … paska nga te gjithe ketu

  15. blendi ...ziu  12/07/2012 në 1:14 pm

    Cila eshte… GEGNISHTJA LETRARE ?!!!

    • miri  12/07/2012 në 11:52 pm

      Blendi, kur thuhet gegnishtja letrare kemi parasysh letersine qe asht shkrue ne kete variant te shqipes.
      Nuk e di, ndoshta, je linde jashte atdheut dhe je femije emigrantesh. Kur te vish, nese vjen ndonje vere ne atdhe, mund te blesh nje antologji te letersise (gjuhes) shqipe. Fillimet e saj jane ne gegnisht: Buzuku, Bardhi, Bogdani.
      Ndoshta nuk te besohet por edhe enver hoxha ne fjalimet e veta te para ka shume, shume fjale gegnisht, sepse deri ne 1945 gegnishtja dhe toskenishtja ishin afrue aq shume sa pothuej ishin bashkue. Por ky proces u nderpre ne vitin 1972
      Gegnishtja letrare edhe mbas Kongresit te 1972 vazhdoi te kultivohet, fshehtas ne Shqipni, haptas jashte atdheut (Koliqi, Camaj, Pipa). Per shkrimin e saj ekziston edhe nji drejteshkrim – ndoshta do te çuditesh – i botuem nga universiteti i Prishtines ne vitin 1964 – 1968 (?) nen kujdesin e Rexhep Ismailit

  16. alban  12/07/2012 në 1:27 pm

    Shiko mor Adrian !!!!!Ti me kujton ate barsaleten e ariut qe kapi njerin nga gjahtaret ,ate gjahtarin qe nuk hypi ne peme e ja bani ate…Te nesermen gjahtari doli me gjujte arinj perseri me inatin edhe te nje dite me pare por kur doli ariu nga frika u ngjit para shokut tij ne peme ndersa ky ngeli ne toke.Ariu mendoi me ba drejtesi e la ate qe ishte ne toke dhe e zbriti ate qe ishte ne peme dhe ja kerciti.Kur mbaroi pune gjahtari i tha se ma bane edhe dje se une isha ne toke.
    Ariu i tha :Po ti ca je ?A je gjahtar apo pederast?
    Ti Adrian je tuj shkrujt si specialist kompetent gjuhe per standartin e probleme tjere apo je kurve tuj ba politike….!!!

    • Toni  13/07/2012 në 9:54 am

      Hahhahhaha, shume e bukur kjo… dhe sa i shkoka ktij konteksti! Hahhahahah, Ardian, lexo pak ma shume e shkruj nji cik ma pak :)

  17. albani  12/07/2012 në 3:46 pm

    e pergezoj z ARDIAN NDRECA per shkrimin,autor i cili seshte ndikuar nga emocione krahinore,autori flet vetem per zgjidhjen e ceshtjes ne menyr te drejt ku cdo dialekt te kete vendin e vet ne shqipen standarte..z NDRECA e lexoj cdo her qe shkruan dhe me kenaq jo vetem me problematiken qe e trajton si nje njeri me personalitet por edhe me gjuhen te cilen e shkruan, nje shkodranishte prefekte qe edhe une qe jame nga jugu me terheq shume dhe prandaj qe kur nisi te shkruaj z NDRECA te MAPO une i lexoj shkrimet e tij dhe mundohem te flas ndonje fjal ne gegrishte gjithmon me veten time pasi sjam i sigurt per shqiptimin e sakt..bravo z NDRECA

  18. Vini  12/07/2012 në 5:55 pm

    E ka thënë Sefer Daja, ndjesë pastë: “Kur e hudh farën e keqe/ ene del i rob me bisht,/ s’paska pas qelbsinë mo t’keqe/ se tironsi kamunist.” Po tani që paskësh dalë edhe “malcori” komunist, u menderos edhe “tironsi kamunist” dhe u kapërcyen të gjitha standardet. Nuk më kishte shkuar mendja se mund të shkruhej një shkrim i tërë vetëm për të theksuar fillimisht nevojën që ka standardi për t’u pasuruar përmes gegërishtes (gjykim plotësisht i drejtë edhe për mendimin tim) dhe më pas për të na mbushur mendjen nga ai pak fillim e gjer në fund të artikullit se Berisha dhe Topalli s’dinë të flasin gegërisht, pasi (për arsye të pozicionit politik e jo gjeografik, natyrisht) janë të paditur e të trashë, mundësisht duke pohuar nën rrogoz se janë “malokë” pa sharë Veriun dhe gegërishten, por vetëm ata “malokë” që nuk janë socialistë. E ç’të thuash, pas kësaj, veçse: për këtë qenke munduar për të shkruar, zotërote?

  19. ilir  12/07/2012 në 6:50 pm

    asnjeri nga ju nuk shkrojti shqip ,c’fare dreqin shqipetare jeni ju kur nuk beni dot dallimin e te folurit me te shkrojturen,te shkruash shqip eshte ndryshe nga e folura ,ju mund te flisni ne dialektin tuaj por asnje nuk ju lejon te shkruani gjuhen shqip ndryshe (sic dhe e flisni) te flasesh dhe te japesh mendime per gjuhen duhet te jesh gjuhetar ,ndryshe mendimet nuk kane vlere dhe demtojne rende gjuhen ,vetem gjuhetaret qe e njohin gjuhen thelle kane te drejte te japin rekomandime per permiresimin e gjuheste tjerat nuk kane vlere dhe nuk do te meren parasysh,gjuha jone eshte e caktuar se si do te shkruhet dhe ndryshimet ne te nuk mund ti beje kushdo qofte ai.

  20. Sh.Saliu  12/07/2012 në 8:20 pm

    Z. Malsuri, pergezime per menyren e te logjikuarit dhe te referimit te Tre B-ve te gjuhes sone, te cilet praktikisht jane baballaret e saj. Them baballaret edhe sepse ata jane te paret shkrues te dokumentuar te saj qe ne njohim, por dhe se jetuan pikerisht ne nje kohe kur flitej nje standard i caktuar te gjuhes shqipe sepse gege-rishtja dhe toske-rishtja mu ne ato shekuj kishte paskajore thuajse te perbashket -ua-;psh. “kam menduar” ne toske-risht (sot standardi zyrtar i shqipes) dhe “kam mendua” ne gege-risht, forme te cilen e hasim sot ne te folmen e Mbishkodres, Dukagjinit dhe ne disa zona te Tropojes perendimore. Sikurse dhe perdorimi i -e-se nga ana e tyre eshte nje tjeter tregues se standardi i hershem dhe natyror i gjuhes shqipe ka qene pothuajse i njejte dhe ndikimi i gjuheve te tjera gjate shekujve ka bere punene vet duke na dhene nje toske-rishte tejet te polarizuar dialektikisht(ndikimi theksit te greqishtes)dhe sa me larg kufirit tone jugor vjen dhe rendohet e folmja ne kuptimin hundor dhe ne renien e r-se ne -n-, zevendesimin e -e-se me -o- ose -a- sipas krahinave, derisa polarizohet dhe kjo (gege-rishtja) ne te folmen e Kosoves dhe Viseve te tjera Shqiptare ne Ish-Jugosllavi theksi i se ciles ndryshon kryekeput me te folmen gege te shqiptareve ne shtetin ame , sigurisht dhe ajo ndikuar nga prania e gjuheve sllave e jo vetem rreth e qark tyre.
    Gjithsesi debati eshte teper i gjere , pa perkufizime te shpejta dhe te nxituara, personalisht mbetem i mendimit qe standardi i shqipes eshte ai qe u tingellon me mire shqiptareve kur ata duan te shprehen ne menyre zyrtare, formale,delikate etj. Asnje shqiptar nuk mund te ndjehet i privilegjuar pse standardi i shqipes eshte ai i krahines se tij, dhe anasjelltas askush nuk mund te ndihet i persekutuar pse nuk flitet dialekti ose e folmja e krahines se tij zyrtarisht. Pra personalisht une i takoj te folmes se Mbishkumbinit (gege-rishtes se El-basan-it), ate e flas ne shtepi dhe ne cdo ambient tjeter jo zyrtar, por standardi i shqipes nuk me shqeteson sepse ne saje te punes se pacmuar te gjuhetareve tane te shquar me te paharruarin Eqerem Cabej ne piedestalin e Shekullit te kaluar,ai eshte i lehte , i perceptueshem nga te gjithe shqiptaret, tingellues mjaftueshem per nje gjuhe brenda kornizave formale,i rrjedhshem dhe padyshim mbetet i embel se eshte gjuha me te cilen foli Buzuku, Budi, Bogdani, Naimi, Samiu, De rada, Mjeda, Fishta, Migjeni, Kadareja, Agolli, Arapi, Spahiu,
    etj. Eshte gjuha e te pareve tane dhe e femijeve tane. Le ti mekojme pasardhesit tane me gjuhen e dashurise bashkimit dhe jo te dasive krahinore e kulturore e gjeografike.

  21. ardian shamku  12/07/2012 në 9:17 pm

    si perhere, berisha dhe topalli e kane fajin sipas ndreces

  22. batoni  12/07/2012 në 9:37 pm

    Gjithmon e kam mendu se kombi shqiptare duhet t’kete nji standard gjuhsor dhe ky standardi duhet t’jete sa ma i perafert per gjithe shqiptaret, dhe te flitet natyrshem.
    Standardi duhet plotesue ( pra nga gegnishtja ) sepse i till sic ashte, ashte i gjymtuem.
    Keto te tjerat ( Berisha, Topalli ) me duket gjana koti e t’panevojshme per koment

  23. lexuesi  13/07/2012 në 1:13 am

    Askush nuk po perpiqet te instrumentalizoje gegerishten, madje as qe e kane permendur fare ate. Propozimet e fundit te komisionit nderakademik synojne permiresimin e standardit te mbeshtetur mbi toskerishten dhe jo rishikimin e qendrimit ndaj gegerishtes. Ardianit do t’ia kishte qejfi qe te perfshihej ne diskutime edhe çeshtja e gegerishtes, por me sa duket as qe kane nder mend ta hapin ate debat. Ai u mbyll perfundimisht ne konferencen e Durresit.

  24. rapsodi  13/07/2012 në 8:26 am

    Nuk dalim kurre nga gjullurdia/se shtepine e nisim nga çatia/prandaj nuk zane vend themelet/ gjithmone germadhe ngelet.Punet tona i nisim nga fundi/ prandaj djersen na e merr lumi/se duem te zgjedhim te pare/ ate qi s’di ç’asht pun’e mare. Jemi te pasun ne det e toke/ vorfnine e kemi veç ne koke/ ç’kemi ndrequn duem ta prishim/te mos e kemi ate qe kishim/prandaj jemi vend fukarà/ qi nuk ka ate qi e ka/ se per inat te njani-tjetrit/ç’kemi e prishim, e djegim.Kur uleriten qen-bastardet/ morem udhet nga syte-kambet/kur ne kupole hipen rrumpallet/ zbuluem prapanicen, shalet.Tash rrumpallhania i turret gjuhes/ me huqet e dalldite e mushkes/i kane dale per zot ditunise/sherbetueret e kryesojlise/ qe hungrine si ariu i malit/ kur mbledh barijte e stanit/ te mjelin grigjen e mire te tij/ dhe ta mesojne si te blegerije/duen te kthejne kohen e shpelles/ /kur dimni zgjaste pertej veres.Ky soji qi asht ditunue/kohen e shpelles do me jetue/nigjon si pellet ai mbi kale/per me u marre vesh me fjale. Me gjuhen e bejteve te mia/kenaqen shpellaret e kryesojlia.

  25. Toni  13/07/2012 në 9:40 am

    Ndreca ketu paraqitet si shumehere, i frymezuem politikisht e jo shkencorisht apo intelektualisht! Kjo e damton nivelin e shkrimit te tij, vete thelbin e asaj cka ai deshiron me thane – te pakten une supozoj se ky thelb asht shqetesimi per gjuhen, e jo tjeter, dmth politika. Nisun prej kesaj, deshiroj me ia vu ne dukje 2 gjana:
    1.Perbuzja e tij per dialektin tropojan, tue e quejte “tropojançe”, asht ekstreme dhe e pajustifikueshme. Aq ma teper kur mu para ketij percaktori (plotesi) ai cileson dialektin shkodran si “shkodranisht”, kur, nese do te ruente te njejtin parim, do te duhej te kishte thane “shkodrançe”… Nendialekti apo ma sakte e folmja e Tropojes asht tipikisht nji e folme e dialektit kosovar, dhe megjithese nuk jam tropojan apo kosovar, do te deshiroja shume dhe besoj se i ka parakushtet me qene gjuhe standarde. Prej ksaj optike me duket tendencioze etiketa e Ndreces per “tropojançen” ne nji kohe qe ajo asht gjuha e Kosoves. Vetem nese nuk ka ndjeshmeni per Kosoven, mund te mbahet nji qendrim perbuzes per te folmen eufonike te Tropojes.
    2.Ndreca thote qe politika duhet te rrije larg gjuhesise dmth ceshtjes se standardit, perndryshe simbas tij do te rrezikonim me perserite 72-shin! Une mendoj bash ket gja, perseritjen e nji Kongresi gjithkombetar, madje me pjesemarrjen edhe te atyne miseve (anetareve) qe kane qene ne ate kongres, natyrisht edhe studiuesit e rinj, dhe te marrin nji vendim te perkundert me ate te 1972-shit, dmth te vendosin per nji standard kombetar e drejtshkrim te ri me baze dialektin gegnisht.
    Argumentet jane te thjeshta:
    1.Numri i gegnishtfoleseve asht 5 here ma i madh se i tosknishtfolesve.
    2.Tradita e shkrimit dhe letersise gege asht ma e vjeter dhe ma e stabilizieme historikisht se dialekti toske
    3.Gegnishtja si sistem gjuhesor asht ma e plote dhe ma e pasun tejet se tosknishtja. Ne keto kushte i ploteson te gjitha kushtet me qene standard kombetar.
    4.Se fundi, asht aspekti politik e kombetar, nacionalist… Kosova asht gegnisht-folese dhe prandej me tregue edhe pak patriotizem na takon te vendosim per kete standard.
    Te gjitha kto bahen me vendime politike, ligjore, prej parlamentit, qeverise, universitetit e akademise. Te tiranes e te prishtines…
    Ma thjesht se kaq s’ka ku shkon.
    Natyrisht s’mund t’i hahet haku edhe tosknishtes, por ajo duhet te mbaje rolin qe ka pase gegnishtja qysh prej viteve ’50 e deri me sot. Njiheresh edhe te mbrohet me ligj e te kete status te vecante si cdo pasuni kulturore e jona. Te kete madje edhe abetare e tekste ne tosknisht per nxanesit e nivelit te ulet shkollor.
    Por tosknishtja s’mund te jete kurrsesi gjuhe standarde, sepse ka mungesa te medha si sistem e sidomos pranine e panatyrshme te e-se se pazashme, ose sic e quente Arshi Pipa “shva-ne”. Shqipja nuk asht rumanisht ku cdo e dyta zanore asht “e” e pazashme.

    • Nikonestea  18/07/2012 në 10:57 am

      Kur do te shkruash dicka qe ka te beje me shkencen dhe ndoshta me te ardhmen tone zhvishu nga nacionaliteti krahinor…. nuk kemi nevoje per kesisoj keshillash….pak me shume patriot per shqiperine dhe me pak per krahinen…!

  26. Astrit  15/10/2012 në 1:42 pm

    epo, shyqyr qe te dha leje Kadareja, se perndryshe kishe mbete pa botue neper gazeta

Komentet janë mbyllur